“Bizning vazifamiz — kelajak avlodlar xavfsiz dunyoda yashashi uchun barcha chora-tadbirlarni koʻrishdan iborat” — Shavkat Mirziyoyev Samarqand iqlim forumida nutq soʻzladi

Shavkat Mirziyoyev 4-aprel kuni Samarqand xalqaro iqlim forumining yalpi sessiyasida nutq soʻzladi.

Kun tartibiga muvofiq, Markaziy Osiyo oldida turgan dolzarb iqlim muammolari muhokama qilindi, ekologik barqarorlik, “yashil” iqtisodiy taraqqiyot va iqlim oʻzgarishiga qarshi kurashishda mintaqaviy hamkorlik masalalari koʻrib chiqildi.

Davlatimiz rahbari oʻz nutqining avvalida forumda xalqaro hamjamiyat vakillari keng ishtirok etayotgani jahon hamjamiyatining barqaror taraqqiyotning eng dolzarb masalalariga samarali yechimlar topishda birgalikdagi saʼy-harakatlarga sodiqligining tasdigʻi ekanini mamnuniyat bilan qayd etdi.

Oʻtgan yili dunyoda ilk bor oʻrtacha havo harorati bir yarim darajadan koʻtarilgani qayd etildi. Soʻnggi oʻn yillik meteokuzatuvlar tarixidagi eng issiq yil boʻldi.

Oqibatda, barchamiz bugun iqlim inqirozlarining salbiy taʼsirini — oʻrmon yongʻinlari va choʻllanish koʻlamining ortishi, muzliklar kamayishi, suv resurslari tanqisligining ortishi, havo sifatining yomonlashuvini his qilmoqdamiz, — dedi prezident.

Mintaqa mamlakatlari tomonidan Markaziy Osiyoda iqlim oʻzgarishiga moslashish strategiyasi ishlab chiqildi va bir ovozdan maʼqullandi. Orol dengizi qurishining oqibatlarini yumshatish, suvdan oqilona foydalanish, “toza” energiya manbalarini kengaytirish dasturlari doirasida yevropalik sheriklar bilan muvaffaqiyatli hamkorlik qilinayotgani qayd etildi. Bunday sheriklik Markaziy Osiyoning barqaror “yashil” taraqqiyotiga muhim hissa qoʻshadi.

Shu maʼnoda, iqlim oʻzgarishini himoya qilish va unga qarshi kurashish masalalarini ilgari surishda global yetakchi boʻlgan Yevroittifoq bilan amaliy hamkorlikni yanada chuqurlashtirishdan manfaatdorlik bildirildi.

Iqlim oʻzgarishi muammolari oziq-ovqat va energiya xavfsizligi bilan uzviy bogʻliq ekani alohida taʼkidlandi. Unumdor yerlar keskin kamayib bormoqda, bugungi kunda viloyatdagi jami yer maydonining 20 foizdan ortigʻi degradatsiyaga uchragan. Chorak asrdan soʻng hosildorlik uchdan bir qismga kamayishi mumkin.

Shu munosabat bilan “Yevropa ufqlari” dasturi doirasida oʻrmon xoʻjaligi va agrar sektorning moslashuvchanligini oshirish, oziq-ovqat xavfsizligini mustahkamlash uchun ilmiy salohiyatimizni birlashtirish hayotiy muhim, deb hisoblayman, — Shavkat Mirziyoyev.

U Oʻzbekistonda degradatsiyaga uchragan yer maydonlarini qisqartirish va iqlim oʻzgarishi oqibatlarini yumshatish boʻyicha koʻrilayotgan chora-tadbirlar haqida maʼlumot berdi. “Yashil makon” dasturi doirasida keng koʻlamli koʻkalamzorlashtirish ishlari amalga oshirilmoqda. Bundan tashqari, Orolboʻyining 2 million gektardan ortiq choʻl hududlarida qurgʻoqchilikka chidamli oʻsimliklar ekilgan.

Har yili Navroʻz bayrami arafasida “Markaziy Osiyoning yashil belbogʻi” daraxt ekish mintaqaviy aksiyasini oʻtkazish taklif qilindi. Shavkat Mirziyoyev iqtisodiy rivojlanishning resurslarni tejaydigan va ekologik toza modeliga oʻtish masalasiga ham eʼtibor qaratdi.

Bu sohadagi asosiy yoʻnalishlardan biri — “yashil” energetika. Kelgusi besh yilda qayta tiklanuvchi energiya manbalari ulushini 54 foizga yetkazish rejalashtirilgan boʻlib, bu issiqxona gazlari tashlamalari hajmini qariyb 16 million tonnaga kamaytirish imkonini beradi.

Oʻzbekiston Parij bitimi doirasida parnik gazlari tashlamalarini 35 foizga qisqartirish boʻyicha oʻz zimmasiga olgan majburiyatlarni muddatidan oldin bajarishi uchun barcha saʼy-harakatlarni ishga solishini taʼkidlamoqchiman, — dedi davlatimiz rahbari.

Ushbu yoʻnalishdagi saʼy-harakatlarning davomi sifatida moliyalashtirish, texnologiyalar va vakolatlarni safarbar qilish uchun Toshkent shahrida Yevropa Ittifoqining “Suv — energiya — iqlim oʻzgarishi” tashabbusi Kotibiyatini tashkil etish taklifi ilgari surildi.

Bugungi forumda taqdim etiladigan Mintaqani “yashil” rivojlantirish konsepsiyasining ahamiyati alohida taʼkidlandi. Suv resurslaridan oqilona foydalanish masalalariga toʻxtalar ekan, davlatimiz rahbari 2040-yilga borib Markaziy Osiyo mamlakatlari Amudaryo va Sirdaryo oqimining kamayishi fonida suv tanqisligining yuqori darajasiga duch kelishini maʼlum qildi.

Suv resurslarini tejash maqsadida irrigatsiya tarmoqlarini betonlash ishlari olib borilayotgani, suvni tejaydigan texnologiyalarni ishlab chiqarish boʻyicha sanoat bazasi yaratilayotgani, ular sugʻoriladigan yerlarimizning deyarli yarmida, yaʼni qariyb 2 million gektarda joriy etilgani taʼkidlandi. Bunday chora-tadbirlar natijasida oʻtgan yili qariyb 8 milliard kub metr suv iqtisod qilindi.

Saʼy-harakatlarni birlashtirishga va Markaziy Osiyoda suvni tejaydigan texnologiyalarni joriy etish boʻyicha mintaqaviy dasturni ishga tushirishga chaqiramiz, — dedi Shavkat Mirziyoyev.

Bu masalalarning barchasini ekspertlar darajasida muhokama qilish uchun Orolboʻyi mintaqasida suvni tejaydigan texnologiyalar boʻyicha xalqaro forum oʻtkazish rejalashtirilgan.

Shuningdek, muzliklar holatini sunʼiy yoʻldosh orqali uzluksiz kuzatish va mintaqaning togʻ ekotizimlari uchun xavflarni erta aniqlash boʻyicha “Kopernik” dasturi doirasida Yevropa Ittifoqi bilan yaqindan hamkorlik qilishdan manfaatdorlik bildirildi.

Toshkentdagi “Yashil universitet” negizida tashkil etilgan Iqlim rezidensiyasi Markaziy Osiyodagi iqlim jarayonlarini oʻrganish va monitoring qilish boʻyicha umumiy ilmiy-ekspert platforma vazifasini bajarishi mumkin.

Shu bilan birga, 5-aprel kuni Nukusda mintaqamizning ekologik muammolariga sanʼat loyihalari orqali eʼtibor qaratishga qaratilgan Orol madaniyati sammiti oʻz ishini boshlaydi.

Soʻzining yakunida davlat rahbari “Kelajak avlodlar barqaror, xavfsiz va farovon dunyoda yashashi uchun hamma narsani qilish” umummilliy maqsad ekanini yana bir bor eslatdi.

Buning uchun muloqotni mustahkamlash, umumiy ezgu maqsad yoʻlida birlashgan barcha davlatlarning saʼy-harakatlarini birlashtirish zarur, — dedi Oʻzbekiston Prezidenti.