Yangi uylardan kvartira oluvchilar aldovdan himoyalanadi: deputatlar qonun qabul qildi

Qonun «Koʻp kvartirali uylar va boshqa koʻchmas mulk obyektlarini ulushli ishtirok asosida qurish toʻgʻrisida» deb nomlanadi. U yangi uylar bozorini davlatning qatʼiy nazoratiga oladi.

Undagi asosiy yangilik — eskrou-hisoblar. 2025-yil 1-iyuldan quruvchilar ulardan ixtiyoriy foydalanishi mumkin edi, 2026-yil 1-yanvardan esa odamlarning pulini faqat shu yoʻl bilan yigʻishga ruxsat berilgan. Xaridor pulni kompaniyaga emas, balki bankdagi himoyalangan hisobga oʻtkazadi. Quruvchi bu pulni faqat uy toʻliq qurib bitkazilib, foydalanishga topshirilgandan keyin oladi.

Yana nimalar oʻzgaradi:

• fuqarolardan pul olishga faqat roʻyxatdan oʻtgan, maxsus axborot tizimiga kiritilgan, vakolatli bank bilan shartnoma tuzgan va loyiha deklaratsiyasini eʼlon qilgan quruvchilarga ruxsat beriladi;
• har bir shartnoma va unga kiritilgan har qanday oʻzgarish notarial tasdiqlanishi shart — shu tariqa qonun bitta kvartirani bir necha xaridorga sotish va yashirin «qoʻshimcha kelishuvlar» uchun yoʻlni yopadi;
• qurilish va kompaniyaning ishonchliligi haqidagi maʼlumotlarni axborot tizimida ochiq tekshirish mumkin boʻladi;
• qurilish choʻzilsa, bank yoki quruvchining oʻzini tezda almashtirish mumkin boʻladi, uyni bitkazish uchun qoʻshimcha moliyalashtirish nazarda tutilgan;
• quruvchi endi shunchaki kompensatsiya toʻlab, uyni muammoli obyektlar reyestridan chiqarib tashlay olmaydi — kamchiliklarni tuzatishga toʻgʻri keladi.

Qonun ulushdorlarni aldash holatlari koʻpaygan bir paytda qabul qilindi: uylar yillab kechikib topshirilgan, kvartiralar bir vaqtning oʻzida bir necha kishiga sotilgan, baʼzi kompaniyalar esa moliyaviy piramida kabi ishlagan — birinchi uyni ikkinchi uy xaridorlarining puliga qurib bitkazgan.

Eslatib oʻtamiz, oʻtgan hafta tekshiruvchilar quruvchilarning shartnomalarida qoidabuzarliklar aniqlagan edi. Ulushdorlarni himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunni qabul qilishni Shavkat Mirziyoyev 2024-yildayoq taklif qilgan edi.